ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (FBL): ค่าใช้จ่าย เงื่อนไข และระยะเวลา
บริษัทในไทยที่คนต่างด้าวถือหุ้นตั้งแต่กึ่งหนึ่งขึ้นไป ต้องได้รับอนุญาตก่อนประกอบธุรกิจบริการส่วนใหญ่ บทความนี้อธิบายว่าใครต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว ช่องทางที่เร็วกว่าซึ่งให้ผลอย่างเดียวกันอีกสองช่องทาง ค่าธรรมเนียมราชการ ทุนขั้นต่ำ และระยะเวลาตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542
เผยแพร่ 10 ตุลาคม 2569
ใครต้องขอใบอนุญาต
ตามมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 "คนต่างด้าว" รวมถึงนิติบุคคลที่จดทะเบียนในประเทศไทยซึ่งคนต่างด้าวถือหุ้นตั้งแต่กึ่งหนึ่งขึ้นไป และนิติบุคคลไทยที่นิติบุคคลเช่นนั้นถือหุ้นอีกทอดหนึ่ง บริษัทลูกในไทยของกลุ่มบริษัทต่างชาติจึงมักเป็นคนต่างด้าวตามกฎหมายนี้
กฎหมายแบ่งธุรกิจที่จำกัดไว้เป็นสามบัญชี ธุรกิจตามบัญชีหนึ่งคนต่างด้าวทำไม่ได้ ธุรกิจตามบัญชีสองต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรีโดยอนุมัติของคณะรัฐมนตรี ส่วนธุรกิจตามบัญชีสามต้องได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้าโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (มาตรา 8) บัญชีสามคือบัญชีที่บริษัทต่างชาติส่วนใหญ่ต้องเจอ ครอบคลุมถึงธุรกิจบริการทางบัญชี กฎหมาย สถาปัตยกรรม และวิศวกรรม การก่อสร้าง การเป็นนายหน้าหรือตัวแทน การโฆษณา และการโรงแรม เว้นแต่บริการจัดการโรงแรม ส่วนข้อ (21) เป็นข้อที่ครอบคลุมกว้าง คือ "การทำธุรกิจบริการชนิดอื่น" เว้นแต่ธุรกิจบริการที่กำหนดในกฎกระทรวง
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา กฎกระทรวงได้ยกเว้นธุรกิจบริการบางประเภทออกจากข้อ (21) รวมถึงบริการบางอย่างที่ให้เฉพาะภายในกลุ่มบริษัทเดียวกัน สิ่งแรกที่ต้องตรวจจึงเป็นว่ากิจกรรมที่ทำอยู่เข้าข่ายหรือไม่ ส่วนการผลิตและขายสินค้าของตนเอง โดยหลักแล้วไม่อยู่ในบัญชีใดเลย
สามช่องทางในการได้รับอนุญาต
ใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว ตามมาตรา 17 เป็นช่องทางทั่วไปสำหรับธุรกิจตามบัญชีสาม
หนังสือรับรองตามมาตรา 12 ใช้แทนใบอนุญาตได้เมื่อธุรกิจได้รับการส่งเสริมการลงทุนจาก BOI หรือได้รับอนุญาตให้ประกอบกิจการเพื่อการส่งออกตามกฎหมายว่าด้วยการนิคมอุตสาหกรรม บริษัทแจ้งต่ออธิบดี และอธิบดีต้องออกหนังสือรับรองภายใน 30 วัน ระหว่างที่ได้รับการส่งเสริม บริษัทได้รับยกเว้นจากบทบัญญัติส่วนใหญ่ของกฎหมายนี้ ดูการส่งเสริมการลงทุน BOI
หนังสือรับรองตามมาตรา 11 ใช้เมื่อสนธิสัญญาที่ประเทศไทยเป็นภาคีให้คนชาติของอีกประเทศหนึ่งประกอบธุรกิจนั้นได้ (มาตรา 10) หนังสือรับรองต้องออกภายใน 30 วันนับแต่วันแจ้งเช่นกัน ตามเงื่อนไขที่สนธิสัญญากำหนด
ถ้าใช้ช่องทางหนังสือรับรองช่องทางใดได้ มักเร็วกว่าและถูกกว่าการขอใบอนุญาต จึงควรตรวจก่อนเริ่มเตรียมคำขอใบอนุญาต
ค่าธรรมเนียมราชการ
ค่าธรรมเนียมกำหนดไว้ในกฎกระทรวงกำหนดค่าธรรมเนียมการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2544
| รายการ | ค่าธรรมเนียม |
|---|---|
| คำขอรับใบอนุญาตตามมาตรา 17 | 2,000 บาท |
| ใบอนุญาตธุรกิจบัญชีสาม นิติบุคคล | 5 บาทต่อทุนจดทะเบียนทุก 1,000 บาท ขั้นต่ำ 20,000 บาท สูงสุด 250,000 บาท |
| ใบอนุญาตธุรกิจบัญชีสอง นิติบุคคล | 10 บาทต่อทุนจดทะเบียนทุก 1,000 บาท ขั้นต่ำ 40,000 บาท สูงสุด 500,000 บาท |
| คำขอหนังสือรับรองตามมาตรา 11 หรือมาตรา 12 | 2,000 บาท |
| หนังสือรับรอง | 20,000 บาท |
เศษของ 1,000 บาทให้คิดเป็น 1,000 บาท ทุนจดทะเบียน 3 ล้านบาท ค่าธรรมเนียมใบอนุญาตบัญชีสามคำนวณได้ 15,000 บาท จึงต้องเสียขั้นต่ำ 20,000 บาท ทุนจดทะเบียน 10 ล้านบาท เสีย 50,000 บาท
ตัวเลขเหล่านี้เป็นค่าธรรมเนียมราชการเท่านั้น ค่าบริการวิชาชีพคิดแยกต่างหาก และเราแจ้งราคาล่วงหน้าเมื่อได้ดูแล้วว่าธุรกิจทำอะไร
ทุนขั้นต่ำ
มาตรา 14 กำหนดให้คนต่างด้าวที่เริ่มประกอบธุรกิจในประเทศไทยมีทุนขั้นต่ำไม่น้อยกว่า 2 ล้านบาท ถ้าเป็นธุรกิจที่ต้องได้รับอนุญาตตามบัญชีท้ายกฎหมาย ทุนขั้นต่ำต้องไม่น้อยกว่า 3 ล้านบาทต่อแต่ละธุรกิจ บริษัทที่ต้องขอใบอนุญาตสำหรับกิจกรรมตามบัญชีสามสองกิจกรรมแยกกัน จึงควรวางแผนทุนโดยคิดถึงทั้งสองกิจกรรม
ตามมาตรา 18 ใบอนุญาตอาจมีเงื่อนไขเรื่องอัตราส่วนทุนต่อเงินกู้ จำนวนกรรมการที่เป็นคนต่างด้าวซึ่งต้องมีภูมิลำเนาในประเทศไทย และระยะเวลาที่ต้องคงทุนขั้นต่ำไว้ในประเทศด้วย
ใช้เวลานานเท่าใด
สำหรับธุรกิจตามบัญชีสาม มาตรา 17 กำหนดให้อธิบดีพิจารณาให้แล้วเสร็จภายใน 60 วันนับแต่วันยื่นคำขอ เมื่ออนุญาตแล้วต้องออกใบอนุญาตภายใน 15 วัน หากไม่อนุญาตต้องแจ้งเป็นหนังสือภายใน 15 วันพร้อมเหตุผล และอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีได้
60 วันนับจากวันที่ยื่นเอกสารครบ ในทางปฏิบัติงานส่วนใหญ่อยู่ก่อนหน้านั้น คือการอธิบายธุรกิจ การแสดงว่าธุรกิจเป็นประโยชน์ต่อประเทศไทยอย่างไร และการรวบรวมเอกสารของบริษัท
คณะกรรมการพิจารณาจากอะไร
มาตรา 5 กำหนดสิ่งที่ต้องพิจารณาในการอนุญาตให้คนต่างด้าวประกอบธุรกิจ ได้แก่
- ความปลอดภัยและความมั่นคงของประเทศ
- การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม
- ความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน
- ศิลปะ วัฒนธรรม และจารีตประเพณี
- การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ พลังงาน และสิ่งแวดล้อม
- การคุ้มครองผู้บริโภค
- ขนาดของกิจการ
- การจ้างงาน
- การถ่ายทอดเทคโนโลยี
- การวิจัยและพัฒนา
คำขอที่อธิบายด้วยเรื่องเหล่านี้ว่าธุรกิจเป็นประโยชน์ต่อประเทศไทยอย่างไร คือคำขอที่ผ่าน
ประกอบธุรกิจโดยไม่ได้รับอนุญาต
การประกอบธุรกิจตามบัญชีโดยไม่มีใบอนุญาตหรือหนังสือรับรองเป็นความผิดตามมาตรา 37 มีโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับตั้งแต่ 100,000 บาทถึง 1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และศาลจะสั่งให้เลิกประกอบธุรกิจ หากไม่ปฏิบัติตามต้องเสียค่าปรับอีกวันละ 10,000 บาทถึง 50,000 บาท
การให้คนไทยถือหุ้นแทนเพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายนี้เป็นความผิดอีกฐานหนึ่งตามมาตรา 36 มีโทษในอัตราเดียวกัน และใช้ทั้งกับผู้ถือหุ้นแทนและคนต่างด้าวที่ตกลงให้ทำเช่นนั้น
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าธุรกิจของท่านควรใช้ช่องทางใด เราตรวจกิจกรรม โครงสร้างผู้ถือหุ้น และสถานะ BOI หรือสนธิสัญญาให้ได้ก่อนยื่นเรื่องใด ๆ ดูบริการขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
ขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวมีค่าใช้จ่ายเท่าใด
ค่าธรรมเนียมราชการ คำขอ 2,000 บาท ใบอนุญาตบัญชีสาม 5 บาทต่อทุนจดทะเบียนทุก 1,000 บาท ขั้นต่ำ 20,000 บาท สูงสุด 250,000 บาท ค่าบริการวิชาชีพคิดแยกต่างหาก
ขอใบอนุญาตใช้เวลานานเท่าใด
กฎหมายให้อธิบดีพิจารณาธุรกิจตามบัญชีสามภายใน 60 วันนับแต่ยื่นคำขอครบ และออกใบอนุญาตภายใน 15 วันหลังอนุญาต การเตรียมคำขอมักใช้เวลานานกว่าการพิจารณาเอง
มีช่องทางที่เร็วกว่าใบอนุญาตหรือไม่
มี ถ้าธุรกิจได้รับการส่งเสริมจาก BOI หรืออยู่ภายใต้สนธิสัญญา ทั้งสองกรณีบริษัทได้รับหนังสือรับรองภายใน 30 วันนับแต่แจ้งอธิบดี (มาตรา 11 และมาตรา 12)
ให้คนไทยถือหุ้นแทนได้หรือไม่
ทำเพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายไม่ได้ การถือหุ้นแทนเป็นความผิดตามมาตรา 36 ทั้งผู้ถือหุ้นแทนและคนต่างด้าวที่ตกลงให้ทำ มีโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับตั้งแต่ 100,000 บาทถึง 1,000,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 มาตรา 4, 5, 8, 10, 11, 12, 14, 17, 18, 36 และ 37 และบัญชีสามท้ายพระราชบัญญัติ
- กฎกระทรวงกำหนดค่าธรรมเนียมการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2544
- กฎกระทรวงกำหนดธุรกิจบริการที่ไม่ต้องอยู่ภายใต้บัญชีสาม ข้อ (21)
