การส่งเสริมการลงทุน BOI: ผู้ถือหุ้น บุคลากร และหน้าที่ที่ต้องทำต่อเนื่องนอกเหนือจากบัตรส่งเสริม
สิทธิประโยชน์ของ BOI ไม่ได้มีแค่ภาษี สำหรับนักลงทุนต่างชาติจำนวนมาก สิ่งที่มีค่าที่สุดคือการถือหุ้นได้ทั้งหมดโดยไม่ต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวแยกต่างหาก และการขอวีซ่าและใบอนุญาตทำงานผ่านศูนย์บริการแบบเบ็ดเสร็จ สิ่งที่มาด้วยกันคือเงื่อนไขที่ต้องปฏิบัติต่อเนื่อง การส่งเสริมให้แก่โครงการที่อนุมัติเป็นโครงการ ๆ ไม่ใช่สิทธิทั่วไปของบริษัท
เผยแพร่ 15 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุง 12 ตุลาคม 2569
สิ่งที่ได้รับการส่งเสริมคือโครงการ ไม่ใช่บริษัท
การส่งเสริมการลงทุนให้ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 และให้แก่โครงการที่ได้รับอนุมัติเป็นโครงการ ๆ ไม่ใช่ให้แก่ตัวบริษัท บริษัทเดียวกันอาจมีทั้งโครงการที่ได้รับการส่งเสริมและธุรกิจที่ไม่ได้รับการส่งเสริม ข้อนี้กำหนดคำตอบของเกือบทุกคำถามที่ตามมา สิทธิประโยชน์มีขอบเขตตามโครงการที่ระบุในเอกสารอนุมัติ เมื่อบริษัททำกิจกรรมเกินขอบเขตนั้น ส่วนที่เกินไม่ได้สิทธิประโยชน์ใด และอาจเป็นการผิดเงื่อนไขการส่งเสริม รายได้และค่าใช้จ่ายของโครงการที่ได้รับการส่งเสริมกับธุรกิจอื่นมักต้องแยกบัญชี ต้องแยกหรือไม่ แยกอย่างไร และตามหลักเกณฑ์ใด ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขการอนุมัติและหลักเกณฑ์ภาษีในขณะนั้น ควรตรวจก่อนเริ่มลงบัญชี
ผู้ถือหุ้น: ไม่ต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวแยกต่างหาก
ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 บริษัทที่คนต่างด้าวถือหุ้นตั้งแต่กึ่งหนึ่งขึ้นไปเป็นคนต่างด้าวเอง และประกอบธุรกิจตามบัญชีท้ายกฎหมายไม่ได้ถ้าไม่ได้รับอนุญาต นี่คืออุปสรรคเชิงโครงสร้างที่นักลงทุนต่างชาติเจอบ่อยที่สุดในไทย เมื่อได้รับการส่งเสริม ถ้าเงื่อนไขของประเภทกิจการนั้นไม่ได้จำกัดสัดส่วนต่างชาติไว้ ในขอบเขตโครงการที่อนุมัติโดยปกติไม่ต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวแยกต่างหาก แต่ใช้บัตรส่งเสริมขอหนังสือรับรองจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้าตามมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว โดยกรมต้องออกหนังสือรับรองภายใน 30 วันนับแต่ได้รับแจ้ง จะถือหุ้นทั้งหมดได้หรือไม่ มีเงื่อนไขให้คนไทยถือหุ้นหรือไม่ ขึ้นอยู่กับประกาศในขณะนั้นของประเภทกิจการและเงื่อนไขการอนุมัติของบริษัท ต้องตรวจเป็นรายกรณี การไม่ต้องขอใบอนุญาตก็มีขอบเขตตามโครงการเช่นกัน ธุรกิจตามบัญชีที่บริษัททำนอกโครงการที่อนุมัติ ยังต้องขอใบอนุญาตหรือหนังสือรับรองเอง
บุคลากร: ศูนย์บริการแบบเบ็ดเสร็จ และสิ่งที่ศูนย์ไม่ได้เปลี่ยน
บริษัทที่ได้รับการส่งเสริมขอวีซ่าและใบอนุญาตทำงานผ่านศูนย์บริการแบบเบ็ดเสร็จของ BOI ได้ สิ่งที่เปลี่ยนคือช่องทางยื่นและเวลาที่ใช้ ไม่ใช่ข้อกำหนดตามกฎหมาย วีซ่าและใบอนุญาตทำงานยังเป็นสองเรื่องที่อยู่ภายใต้กฎหมายต่างกันและออกโดยหน่วยงานต่างกัน การได้รับอนุญาตให้อยู่ไม่ได้แปลว่าได้รับอนุญาตให้ทำงาน ใบอนุญาตทำงานยังผูกกับนายจ้าง ตำแหน่ง และสถานที่ทำงานที่ระบุไว้ เปลี่ยนเรื่องใดโดยไม่แก้ไขใบอนุญาต งานนั้นถือว่าเกินเงื่อนไขของใบอนุญาต หน้าที่รายงานตัว 90 วันยังใช้ตามปกติ ถ้าการอนุญาตให้อยู่ที่ถืออยู่ไม่มีผลให้กลับเข้ามาได้ในตัว ต้องขออนุญาตกลับเข้ามาในราชอาณาจักร (Re-entry permit) ก่อนออกนอกประเทศ มิฉะนั้นการอนุญาตให้อยู่จะสิ้นสุดเมื่อออกนอกประเทศ ต้องขอหรือไม่ขึ้นอยู่กับประเภทการอนุญาตที่ถือ ควรตรวจเป็นรายกรณี
หลักทั่วไปเรื่องทุนจดทะเบียนและสัดส่วนลูกจ้าง
บริษัทที่ไม่ได้รับการส่งเสริม เมื่อขอใบอนุญาตทำงาน กรมการจัดหางานจะดูทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้วและจำนวนลูกจ้างคนไทยไปพร้อมกัน หลักทั่วไปคือ พนักงานต่างชาติหนึ่งคนต่อทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้ว 2 ล้านบาทและลูกจ้างคนไทย 4 คน ตัวเลขเหล่านี้เปลี่ยนได้ตามกฎเกณฑ์และดุลพินิจในการพิจารณา ควรตรวจก่อนวางแผนกำลังคน บริษัทที่ได้รับการส่งเสริม BOI ใช้เกณฑ์อีกชุดหนึ่ง สำหรับโครงการที่ต้องส่งผู้บริหารและช่างเทคนิคต่างชาติมาประจำหลายคน คุณค่าของการได้รับส่งเสริมมักอยู่ตรงนี้ ไม่ใช่ที่ใบเสร็จภาษี
สิทธิประโยชน์ทางภาษี: ทำไมมักอยู่อันดับสาม
ประเภท ขอบเขต และระยะเวลาของสิทธิประโยชน์ทางภาษี ขึ้นอยู่กับประเภทกิจการของโครงการและเงื่อนไขการอนุมัติ จำนวนปีต้องตรวจตามประกาศในขณะนั้นและเอกสารอนุมัติของบริษัทเป็นรายกรณี จะกล่าวรวม ๆ ไม่ได้ เหตุผลที่จับต้องได้กว่าคือ การยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลมีค่าก็ต่อเมื่อมีกำไรที่ต้องเสียภาษี (ส่วนอากรขาเข้าจะได้รับยกเว้นหรือลดหย่อนเพิ่มหรือไม่ ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขการอนุมัติและหลักเกณฑ์ในขณะนั้น ดูด้านล่าง) โครงการที่เพิ่งเริ่มมักยังไม่มีกำไรให้ยกเว้น แต่อุปสรรคเรื่องผู้ถือหุ้นและการจ้างคนมีตั้งแต่วันแรก ถ้าเหตุผลเดียวในการขอคือการยกเว้นภาษี คำถามว่าคุ้มที่จะขอหรือไม่มักยังไม่ได้ถูกตอบจริง
สิ่งที่ BOI ไม่ได้ให้
บัตรส่งเสริมไม่ใช่ใบอนุญาตครอบจักรวาล ไม่ได้แทนการจดทะเบียนจัดตั้งบริษัท การจดทะเบียนภาษี และการขึ้นทะเบียนนายจ้างกับสำนักงานประกันสังคม ไม่ได้ยกเว้นใบอนุญาตเฉพาะกิจการ ใบอนุญาตโรงงาน อาหารและยา หรือสถานพยาบาลยังต้องขอตามกฎหมายของแต่ละเรื่อง และใบอนุญาตเหล่านี้มักผูกกับสถานที่ ไม่ใช่ตัวบริษัท ไม่ได้ยกเว้นหน้าที่นายจ้างตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และไม่ได้เปลี่ยนโครงสร้างการบริหารและความสัมพันธ์ระหว่างผู้ถือหุ้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การส่งเสริมอาจให้สิทธิเรื่องที่ดิน การยกเว้นหรือลดหย่อนอากรขาเข้าเครื่องจักรและวัตถุดิบ และสิทธิเรื่องเงินตราต่างประเทศและการส่งกำไรออกนอกประเทศแยกต่างหาก สิทธิเหล่านี้ใช้กับโครงการของบริษัทหรือไม่และเพียงใด ขึ้นอยู่กับประเภทกิจการ เงื่อนไขการอนุมัติ และหลักเกณฑ์ในขณะนั้น ต้องตรวจเป็นรายกรณี
การยื่นขอดำเนินไปอย่างไร
ขั้นแรก เทียบโครงการกับบัญชีประเภทกิจการที่ให้การส่งเสริมทีละรายการ ประเมินสิทธิประโยชน์ที่จะได้จริง แล้วตัดสินว่าคุ้มที่จะขอหรือไม่ ขั้นที่สอง ยื่นคำขอพร้อมรายละเอียดโครงการ กำลังการผลิต กระบวนการผลิตหรือให้บริการ แผนการลงทุนและแหล่งเงินทุน และข้อมูลผู้ลงทุนพร้อมงบการเงิน ขั้นที่สาม การชี้แจงโครงการ เจ้าหน้าที่และคณะอนุกรรมการจะสอบถามเนื้อหาของโครงการ ผู้ขอต้องไปชี้แจงด้วยตนเอง ขอบเขตของการสอบถามแตกต่างตามประเภทโครงการ ควรเตรียมตามโครงการของบริษัทก่อนยื่น เมื่ออนุมัติแล้วต้องตอบรับมติและขอรับบัตรส่งเสริมภายในกำหนด สุดท้ายคือการเปิดดำเนินการ ต้องรายงานความก้าวหน้าตามกำหนดและเปิดดำเนินการ มิฉะนั้นสิทธิประโยชน์อาจถูกเพิกถอน
หลังได้บัตรส่งเสริม: หน้าที่ที่ทำให้เสียสิทธิประโยชน์ได้
เงื่อนไขการส่งเสริมอยู่ในเอกสารอนุมัติ ไม่ใช่ในคำขอ การออกนอกเงื่อนไขที่พบบ่อยมีหลายแบบ ได้แก่ การรายงานความก้าวหน้าและกำหนดเปิดดำเนินการ ลักษณะกิจการและกำลังการผลิต สถานที่ประกอบกิจการ โครงสร้างผู้ถือหุ้น และหน้าที่จริงของพนักงานต่างชาติ ทุกเรื่องอาจเป็นเหตุเพิกถอนได้หากออกนอกเงื่อนไขการอนุมัติ เรื่องใดต้องได้รับอนุมัติจาก BOI ก่อนและเกณฑ์เป็นอย่างไร ควรตรวจก่อนตัดสินใจทางธุรกิจ เรื่องเหล่านี้ส่วนใหญ่ต้องยื่นขอแก้ไขต่อ BOI ก่อน ไม่ใช่รายงานภายหลัง ผลก็ไม่ได้จำกัดเฉพาะอนาคต สิทธิประโยชน์ทางภาษีที่ใช้ไปแล้วจะถูกเรียกคืนหรือไม่ ขึ้นอยู่กับเหตุและฐานของการเพิกถอน ควรตรวจทันทีที่เกิดการออกนอกเงื่อนไข ไม่ใช่รอจนได้รับหนังสือแจ้ง
ไม่ขอก็เป็นคำตอบหนึ่ง
ถ้าโครงการไม่อยู่ในบัญชีประเภทกิจการที่ให้การส่งเสริม หรือขนาดการลงทุนและวิธีดำเนินกิจการไม่ได้ตั้งใจจะคงไว้ตามเงื่อนไขการอนุมัติในระยะยาว หนังสือรับรองตามสนธิสัญญาหรือความตกลงการค้าเสรี หรือโครงสร้างที่ไม่เข้าข่ายบัญชีตั้งแต่แรก อาจเร็วกว่าและง่ายกว่า ส่วนใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวไม่จำเป็นต้องเร็วกว่า แต่สำหรับโครงการที่ไม่เหมาะจะคงเงื่อนไขการอนุมัติไว้ในระยะยาว อาจเป็นทางเดียวที่ใช้ได้ การเลือกระหว่างทางเหล่านี้ควรทำก่อนตั้งบริษัท ไม่ใช่หลังจดทะเบียนและเซ็นสัญญาเช่าไปแล้ว ถ้าทำสลับลำดับมักต้องทำใหม่
สิ่งที่ควรทำก่อนยื่นขอ
โครงสร้างผู้ถือหุ้น แหล่งเงินทุน และแผนการลงทุนที่กรอกในคำขอรับการส่งเสริม จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของเงื่อนไขการอนุมัติ เรื่องเหล่านี้ควรกำหนดให้ชัดและทำเป็นเอกสารก่อนยื่น ถ้าปล่อยไปเติมในขั้นชี้แจงโครงการ มักทำให้ต้องนับตารางเวลาใหม่ทั้งหมด
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
ได้รับส่งเสริม BOI แล้ว ยังต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวหรือไม่
ในขอบเขตโครงการที่อนุมัติโดยปกติไม่ต้องขอใบอนุญาตแยกต่างหาก แต่ใช้บัตรส่งเสริมขอหนังสือรับรองจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้าตามมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว โดยกรมต้องออกหนังสือรับรองภายใน 30 วันนับแต่ได้รับแจ้ง แต่ผลนี้มีขอบเขตตามโครงการ ธุรกิจตามบัญชีท้ายพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ที่บริษัททำนอกโครงการ ยังต้องขอใบอนุญาตหรือหนังสือรับรองเอง ขั้นตอนและระยะเวลาการขอหนังสือรับรองควรตรวจก่อนเริ่มประกอบกิจการ
การส่งเสริมครอบคลุมธุรกิจทั้งหมดของบริษัทหรือไม่
ไม่ครอบคลุม การส่งเสริมให้แก่โครงการที่อนุมัติเป็นโครงการ ๆ บริษัทเดียวกันอาจมีทั้งธุรกิจที่ได้รับและไม่ได้รับการส่งเสริม ซึ่งรายได้และค่าใช้จ่ายต้องแยกบัญชีตามเงื่อนไขการอนุมัติและหลักเกณฑ์ภาษี ธุรกิจใหม่ที่จะเพิ่มอยู่ในขอบเขตที่อนุมัติหรือไม่ เป็นคำถามก่อนเริ่มทำ ไม่ใช่คำถามตอนยื่นแบบประจำปี
มี BOI แล้ว ใบอนุญาตทำงานยังดูทุนจดทะเบียนและสัดส่วนลูกจ้างไทยหรือไม่
บริษัทที่ได้รับการส่งเสริมใช้เกณฑ์ต่างจากหลักทั่วไป หลักทั่วไปคือพนักงานต่างชาติหนึ่งคนต่อทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้ว 2 ล้านบาทและลูกจ้างคนไทย 4 คน ซึ่งเปลี่ยนได้ตามกฎเกณฑ์และดุลพินิจในการพิจารณา บริษัทที่ได้รับการส่งเสริมใช้เกณฑ์ใด ตำแหน่งต่างชาติต้องได้รับอนุมัติทีละตำแหน่งหรือไม่ และมีโควตาหรือไม่ ควรตรวจกับหน่วยงานก่อนวางแผนกำลังคน
ยกเว้นภาษีกี่ปี เริ่มนับเมื่อใด
ระยะเวลาและวิธีนับขึ้นอยู่กับประเภทกิจการของโครงการและเงื่อนไขการอนุมัติ จะกล่าวรวม ๆ ไม่ได้ เพดานและหลักการนับตามระบบปัจจุบัน ต้องตรวจตามประกาศในขณะนั้นและเอกสารอนุมัติของบริษัท ไม่ควรอนุมานจากเงื่อนไขของโครงการอื่น
ต้องตั้งบริษัทไทยก่อนจึงยื่นขอได้หรือไม่
ลำดับระหว่างการยื่นขอกับการตั้งบริษัท ควรตรวจตามหลักเกณฑ์ในขณะยื่น ไม่ว่าลำดับใด สุดท้ายต้องมีบริษัทไทยที่จดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเป็นผู้ถือบัตรส่งเสริม และต้องจดทะเบียนภาษี จดภาษีมูลค่าเพิ่มเมื่อถึงเกณฑ์ และขึ้นทะเบียนนายจ้างกับสำนักงานประกันสังคมเมื่อจ้างลูกจ้าง จังหวะการเปิดบัญชี การเช่าสถานที่ และการจัดคน ควรวางตามลำดับนี้
ถ้าโครงการจะเปลี่ยนกำลังการผลิต สถานที่ หรือโครงสร้างผู้ถือหุ้น ต้องทำอะไร
การเปลี่ยนแปลงส่วนใหญ่ต้องยื่นขอต่อ BOI ก่อน ไม่ใช่รายงานภายหลัง เรื่องใดต้องได้รับอนุมัติก่อนและเกณฑ์เป็นอย่างไร ควรตรวจก่อนตัดสินใจทางธุรกิจ เพราะการออกนอกเงื่อนไขโดยไม่ได้รับอนุมัติเป็นเหตุเพิกถอนสิทธิประโยชน์ได้ในตัวเอง
ถ้าถูกเพิกถอนการส่งเสริม ผลคืออะไร
อย่างน้อยโครงการนั้นจะไม่ได้สิทธิตามการส่งเสริมอีกต่อไป รวมถึงความสะดวกเรื่องผู้ถือหุ้นและการจ้างคน บริษัทต้องกลับไปใช้ทางใบอนุญาตหรือหนังสือรับรอง สิทธิประโยชน์ทางภาษีที่ใช้ไปแล้วจะถูกเรียกคืนหรือไม่ ขึ้นอยู่กับเหตุและฐานทางกฎหมายของการเพิกถอน ควรตรวจทันทีที่เกิดการออกนอกเงื่อนไข
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- พระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520
- พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542
- พระราชกำหนดการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2560
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
